Toezicht op de advocatuur: sterker door samenwerking, nabijheid en innovatie

30 april 2026

Het dekenberaad publiceert het Jaarverslag 2025 over het toezicht op de advocatuur. Het jaarverslag laat zien hoe het toezicht zich ontwikkelt tot een landelijk samenhangend systeem, met de dekens als spil in elf arrondissementen. Centraal staan versterkte samenwerking met ketenpartners, een toename in capaciteit en professionalisering, en een toekomstgerichte blik op uitdagingen zoals AI, ondermijning en de implementatie van nieuwe wetgeving.

Samenwerking als sleutel tot effectief toezicht

In 2025 is de samenwerking met 29 ketenpartners geïntensiveerd, wat heeft geleid tot 21% meer signalen (267 in totaal) dan in 2024. Deze signalen, gecombineerd met een groeiend aantal klachten (+22%, 2.709 in 2025) en adviesvragen (+5%), bieden een breder inzicht in risico’s en kansen voor verbetering. Dekens werken nauw samen met partijen zoals de Raad voor Rechtsbijstand, de Nederlandse Orde van Advocaten en het Ministerie van Justitie en Veiligheid en 26 andere partijen om druk en dreiging tegen advocaten te beperken en de kwaliteit van rechtsbijstand te waarborgen.

Nabijheid en menselijke maat in transitie

Het toezicht werkt decentraal verankerd, met oog voor de specifieke dynamiek van verschillende rechtsgebieden – van familierecht tot strafrecht. De Landelijke Organisatie Toezicht Advocatuur (LOTA) speelt hierin een cruciale rol door specialistische kennis en beleidsmatige ondersteuning te bieden, terwijl de dekens met de ordebureaus zichtbaar aanwezig blijven in de regio. Frédérique ten Berge, voorzitter van het dekenberaad, benadrukt:

"De kracht van het huidige toezicht ligt in de combinatie van landelijke afstemming en decentrale verankering. Juist die balans tussen uniformiteit en nabijheid maakt ons toezicht effectief en betrouwbaar."

Innovatie en toekomstbestendigheid

Het jaarverslag toont ook de uitbreiding van het toezichtinstrumentarium:

  • Onderwerpgericht toezicht (pilot in 2025) richt zich op kwetsbare cliënten, zoals bij afhechtingsadvocaten en de toeslagenhersteloperatie.
  • Risicogestuurd toezicht is uitgebreid met de Wet Kwaliteit Incassodienstverlening (Wki), waarbij 8 van de 10 onderzochte kantoren voldeden aan alle eisen.
  • AI als nieuw aandachtsgebied: Het dekenberaad heeft een portefeuille ingericht om de impact van generatieve AI op de advocatuur te onderzoeken, zowel voor handhaving als voor efficiëntie in het toezicht zelf.
  • Aandacht voor veiligheid: Het aantal meldingen van bedreigde advocaten steeg naar 212 in 2025 (van 116 in 2023). Samen met de NOvA zetten dekens in op preventie, voorlichting, een noodnummer en beveiliging. Dekens hanteerden in voorkomende zaken het vierogenprincipe, en namen het initiatief om samen met ketenpartners een specifiek kader voor impactvolle zaken te ontwikkelen.

Blik op de toekomst

Het dekenberaad kijkt vooruit naar een centraal georganiseerde, onafhankelijke toezichthouder, mits de nabijheid, menselijke maat en uitvoerbaarheid gewaarborgd blijven en in het klachtrecht de noodzakelijke modernisering doorgevoerd zal worden.

Meer weten?